الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

318

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

قرار داشت كه از انسان با نيروى بشرى امكان پذير نيست ، بعلاوه سوابق زندگى شخص پيامبر چنان بود كه نشان مىداد مرد امانت و صداقت است ، نه دروغ و مكر و تزوير ، اين امور قرائن زنده اى مىشود بر اينكه او فرستاده خدا است ، و آيات فوق در حقيقت اشاره اى به هر دو مطلب است ، بنا بر اين سوگند و ادعاى فوق هرگز بىدليل نيست . از اين گذشته از نظر فن مناظره ، براى نفوذ در دلهاى منكران لجوج هر قدر عبارات محكمتر و قاطعتر و توأم با تاكيد بيشتر مطرح شود اين افراد را بيشتر تحت تاثير قرار مىدهد . باز سؤال ديگرى مطرح مىشود كه چرا مخاطب را در اين جمله شخص پيامبر ص قرار داده است نه مشركان ، و نه عموم مردم ؟ پاسخ اينكه هدف اين بوده كه تاكيد كند تو بر حقى و بر صراط مستقيمى خواه آنها بپذيرند و خواه نپذيرند ، به همين دليل در رسالت سنگين خود كوشا باش ، و از عدم قبول مخالفان كمترين سستى به خود راه مده . آيه بعد هدف اصلى نزول قرآن را به اين گونه شرح مىدهد : « قرآن را بر تو نازل كرديم تا قومى را انذار كنى كه پدران آنها انذار نشدند و به همين دليل آنها در غفلت فرو رفته‌اند » ( * ( لِتُنْذِرَ قَوْماً ما أُنْذِرَ ) * آبائهم فهم غافلون ) ( 1 ) .

--> ( 1 ) در اينكه « ما » در آيه فوق نافيه است يا غير آن ، احتمالات مختلفى داده شده است ، بسيارى از مفسران آن را « نافيه » گرفته‌اند و ما هم در تفسير فوق بر همين معنى تكيه كرديم ، زيرا اولا جمله « فهم غافلون » گواه بر اين معنى است ، چون عدم وجود انذار كننده سبب غفلت مىگردد ، آيه 3 سوره سجده نيز شاهد بر آن است ، آنجا كه مىگويد : * ( لِتُنْذِرَ قَوْماً ما أَتاهُمْ مِنْ نَذِيرٍ مِنْ قَبْلِكَ لَعَلَّهُمْ يَهْتَدُونَ ) * « هدف آن است كه قومى را انذار كنى پيش از تو انذار كننده اى براى آنها نيامده است شايد هدايت شوند » . بعضى « ما » را موصوله دانسته‌اند كه مفهوم جمله اين مىشود : « آنها را به همان چيزى انذار مىكنى كه پدرانشان به آن انذار شدند ، و بعضى احتمال داده‌اند كه ما مصدريه باشد و معنى جمله چنين مىشود : تا انذار كنى قومى را به همان انذار كه پدرانشان شدند ولى اين دو احتمال ضعيف است .